طبقه بندی شدت خشکسالی هیدرولوژیکی با شاخص SMMD30 (مطالعه موردی: رودخانه های با رژیم جریان برفی یخچالی استان مازندران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران

چکیده

در شمال ایران، وقوع خشکسالی­ ها نسبت به ترسالی ­ها در استان مازندران از فراوانی بیشتری برخوردار بوده ولی هیچ روند خاص اقلیمی مبنی بر کاهش بارندگی در سال ­های منتهی به دهه­ های اخیر در منطقه مشاهده نشده است. از نظر الگوی مکانی نیز وقوع خشکسالی­ ها و ترسالی ­ها از نظم خاصی تبعیت نکرده و در بین مناطق مختلف استان، غالبا از هم­زمانی و هماهنگی خاصی برخوردار نمی­ باشند. در این تحقیق شدت خشکسالی ­های هیدرولوژیک رودخانه ­های با رژیم جریان برفی یخچالی استان مازندران، به روش تئوری توالی و با شاخص استاندارد متوسط جریان کمینه 30 روزه، مورد مطالعه و طبقه­ بندی (ضعیف، شدید و خیلی شدید) قرار گرفت. مستقل بودن رفتار هیدرولوژیک رودخانه ­ها به خصوص در برابر خشکسالی، تفاوت­ های پستی و بلندی و خصوصیات فیزیکی حوزه­ های آبخیز، مستقل بودن حد آستانه دبی کمینه در شرایط خشکسالی و در نهایت تفاوت میکروکلیماهای موجود سبب ­شد که این شاخص حتی در فصول مختلف سال، متفاوت باشد. شاخص شدت خیلی شدید در فصل پاییز رودخانه چالوس 1/486- و همین شاخص برای رودخانه چشمه کیله با رژیم جریان مشابه برابر 0/743– بوده و در عین حال در تحلیل منطقه ­ای می ­توان شاخص طبقه­ بندی شدت خیلی شدید خشکسالی هیدرولوژیک را در رژیم جریان برفی یخچالی در فصل پاییز 1/385- بیان نمود.

کلیدواژه‌ها