تاثیر قرق بر احیاء خاک، غنا و تنوع گیاهی مراتع تفتان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

2 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد رشته مرتعداری، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

چکیده

این پژوهش به­منظور بررسی اثرات قرق بر خصوصیات پوشش گیاهی و خاک‌‌‌‌‌‌‌‌‌ در مراتع تفتان انجام گرفت. به این منظور سه مرتع قرق (نرون، کوته، نارون) انتخاب شد و در کنار هر منطقه، یک منطقه شاهد انتخاب گردید. نمونه­برداری پوشش گیاهی در پلات­های هشت مترمربعی (با توجه به پوشش منطقه) و خاک از عمق 30-0 سانتی­متر انجام شد. داده­های پوشش گیاهی (تولید، تاج پوشش، تراکم، غنا، تنوع، یکنواختی) و خاک (بافت، اسیدیته، قابلیت هدایت الکتریکی، کربن آلی، نیتروژن کل، فسفر و پتاسیم قابل دسترس، کربنات کلسیم، منیزیم، سدیم) در قالب طرح کاملا تصادفی مورد تجزیه واریانس یک­طرفه قرار گرفتند. در مجموع 14 گونه گیاهی فهرست­برداری شد که مربوط به 8 خانواده و 11 جنس بودند. حداکثر تعداد گونه مربوط به قرق کوته بود و بالغ ­بر 90 درصد گونه­ها چندساله با ارزش حفاظتی قابل توجه بودند. قرق موجب افزایش پوشش، تولید، تراکم گیاهان کلاس ΙΙ و ΙΙΙ گردید. بیشترین و کمترین تولید و پوشش گیاهی به­ترتیب مربوط به قرق نرون و شاهد نرون بود. بیشترین و کمترین غنا و تنوع گونه­ای در قرق نارون و کوته اندازه‌گیری شد. نتایج فاکتورهای خاک نشان­ داد فسفر، پتاسیم و آهک در قرق نارون و پتاسیم در قرق نرون افزایش معنی‌دار در مقایسه با مناطق شاهد داشتند. تجزیه واریانس داده­ها نشان ­داد بیشترین کربن آلی، نیتروژن و پتاسیم مربوط به قرق نرون بود. به لحاظ فاکتور نیتروژن قرق نارون و کوته و مناطق شاهد این قرق­ها کمترین مقدار نیتروژن را داشتند و منطقه شاهد نرون حداقل پتاسیم را دارا بود. به­طور کلی نتایج نشان­ داد که قرق اثر مثبت بر روی خصوصیات خاک و پوشش گیاهی مراتع تفتان داشته است.

کلیدواژه‌ها